Hộ kinh doanh có được xuất hóa đơn GTGT không? Giải đáp qua tình huống thực tế (2026)

“Em mua hàng của hộ kinh doanh nhưng công ty em cần hóa đơn GTGT để khấu trừ thuế. Vậy, Hộ kinh doanh có được xuất hóa đơn GTGT không?”

Đây là một tình huống rất thường gặp khi hộ kinh doanh bán hàng cho doanh nghiệp.

Câu trả lời ngắn gọn là:

Không. Hộ kinh doanh không thể tự xuất hóa đơn GTGT chỉ vì khách hàng yêu cầu.

Nếu hộ kinh doanh thuộc trường hợp sử dụng hóa đơn bán hàng thì phải lập hóa đơn bán hàng theo quy định. Việc khách mua là công ty, doanh nghiệp hay tổ chức không làm thay đổi loại hóa đơn mà hộ kinh doanh được sử dụng.

Vậy tại sao lại như vậy? Và nếu công ty mua hàng của hộ kinh doanh thì khoản mua này có được tính vào chi phí hay không?

Hãy cùng xem qua những tình huống thực tế dưới đây.

1. Tình huống 1: Công ty mua hàng và yêu cầu hộ kinh doanh xuất hóa đơn GTGT

Chị Lan có một hộ kinh doanh bán vật liệu xây dựng.

Một ngày, Công ty A mua hàng của chị Lan với giá 100 triệu đồng.

Sau khi giao hàng, kế toán Công ty A nói:

“Chị xuất giúp em hóa đơn GTGT để bên em còn khấu trừ thuế.”

Chị Lan kiểm tra và phát hiện hộ kinh doanh của mình thuộc trường hợp sử dụng hóa đơn bán hàng.

Vậy Hộ kinh doanh của chị Lan có thể xuất hóa đơn GTGT cho Công ty A không?

→ Câu trả lời là: Không.

Hộ kinh doanh của chị Lan phải xuất hóa đơn bán hàng theo đúng loại hóa đơn được áp dụng cho mình.

Không thể vì:

• khách hàng là công ty;
• khách hàng yêu cầu;
• khách hàng muốn khấu trừ VAT;

mà hộ kinh doanh tự chuyển sang xuất hóa đơn GTGT.

Điểm cần nhớ là:

Loại hóa đơn được xác định theo người bán và phương pháp tính thuế của người bán, không phải theo yêu cầu của người mua.

2. Vì sao hộ kinh doanh không được xuất hóa đơn GTGT?

Muốn hiểu vấn đề này, đừng bắt đầu bằng câu:

“Hộ kinh doanh có được xuất hóa đơn GTGT không?”

Hãy hỏi:

“Hộ kinh doanh đang tính thuế GTGT theo phương pháp nào?”

Theo quy định về hóa đơn, hóa đơn GTGT được sử dụng đối với tổ chức khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.

Trong khi đó, hóa đơn bán hàng được sử dụng đối với tổ chức, cá nhân khai và tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trong các trường hợp thuộc quy định.

Vì vậy, trong trường hợp hộ kinh doanh thuộc diện sử dụng hóa đơn bán hàng:

Hộ kinh doanh → phương pháp trực tiếp → hóa đơn bán hàng

Chứ không phải:

Hộ kinh doanh → khách yêu cầu → xuất hóa đơn GTGT.

Quy định về loại hóa đơn nằm tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Nghị định 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/06/2025.

3. Tình huống 2: “Nhưng khách hàng của tôi là công ty mà?”

Đây là câu hỏi mình gặp rất nhiều.

Ví dụ:

Hộ kinh doanh B bán thực phẩm cho Công ty C.

Công ty C nói:

“Bên tôi là doanh nghiệp kê khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, nên chị phải xuất hóa đơn GTGT.”

Nghe có vẻ hợp lý nhưng thực tế không phải như vậy.

Công ty C đang nói về phương pháp tính thuế của chính Công ty C.

Còn hộ kinh doanh B phải xác định phương pháp tính thuế của hộ kinh doanh B.

Hai bên là hai chủ thể khác nhau.

Ví dụ:

Người bán	Người mua	Loại hóa đơn của người bán
Hộ kinh doanh B	Công ty C	Hóa đơn bán hàng
Công ty C	Hộ kinh doanh B	Hóa đơn GTGT nếu Công ty C áp dụng khấu trừ

Như vậy:

Người mua là công ty không biến hóa đơn của hộ kinh doanh thành hóa đơn GTGT.

4. Tình huống 3: Công ty không chịu mua nếu không có hóa đơn GTGT thì sao?

Đây mới là tình huống thực tế mà nhiều hộ kinh doanh gặp.

Công ty A nói:

“Không có hóa đơn GTGT thì tôi không mua.”

Hộ kinh doanh B trả lời:

“Tôi chỉ xuất được hóa đơn bán hàng.”

Hai bên cần hiểu rằng đây là vấn đề về điều kiện mua bán, chứ không phải hộ kinh doanh có thể tự ý đổi loại hóa đơn.

Nếu hộ kinh doanh chỉ thuộc trường hợp sử dụng hóa đơn bán hàng thì:

Không thể xuất hóa đơn GTGT chỉ để đáp ứng yêu cầu của khách.

Công ty có thể quyết định:

• mua hàng và chấp nhận hóa đơn bán hàng;
• hoặc lựa chọn nhà cung cấp khác nếu chính sách mua hàng của doanh nghiệp yêu cầu hóa đơn GTGT.

Nhưng không thể yêu cầu hộ kinh doanh xuất một loại hóa đơn mà hộ kinh doanh không thuộc trường hợp được sử dụng.

5. Tình huống 4: Công ty mua hàng của hộ kinh doanh thì có được tính vào chi phí không?

Đây là chỗ nhiều người nhầm nhất.

Có người nghĩ:

“Không có hóa đơn GTGT thì công ty không được đưa vào chi phí.”

Không nên hiểu như vậy.

Hóa đơn GTGT và điều kiện để một khoản chi phí được tính vào chi phí được trừ là hai vấn đề khác nhau.

Ví dụ:

Công ty A mua hàng hóa của hộ kinh doanh B:

Giá trị hàng mua: 100 triệu đồng

Hộ kinh doanh B xuất hóa đơn bán hàng hợp pháp.

Công ty A không có 10 triệu đồng thuế GTGT đầu vào để khấu trừ như trường hợp nhận hóa đơn GTGT có thuế tách riêng.

Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc 100 triệu đồng tiền mua hàng mặc nhiên không được tính vào chi phí.

Công ty vẫn phải xem xét các điều kiện về:

• hàng hóa, dịch vụ thực tế phát sinh;
• phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh;
• hóa đơn, chứng từ hợp pháp;
• thanh toán;
• các điều kiện khác theo quy định thuế thu nhập doanh nghiệp.

Vì vậy, cần tách hai câu hỏi:

Câu hỏi 1: Có được khấu trừ thuế GTGT đầu vào không?

Câu hỏi 2: Khoản tiền mua hàng có được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN không?

Hai câu này không phải một.

6. Tình huống 5: Công ty mua 100 triệu hàng của hộ kinh doanh thì có được khấu trừ VAT không?

Giả sử:

Công ty A mua hàng của hộ kinh doanh B:  100.000.000 đồng

Hộ kinh doanh B lập hóa đơn bán hàng.

Công ty A nhận hóa đơn.

Kế toán có được hạch toán: Thuế GTGT đầu vào = 10.000.000 đồng để khấu trừ không?

→ Không.

Bởi vì hóa đơn bán hàng không thể hiện một khoản thuế GTGT đầu vào tách riêng theo cơ chế của hóa đơn GTGT.

Không thể lấy 100 triệu trên hóa đơn bán hàng rồi tự tính: 100 triệu × 10% = 10 triệu và đưa 10 triệu đó vào thuế GTGT được khấu trừ.

Đây là sai lầm khá phổ biến.

 

Xem thêm: Đồng bộ hóa đơn điện tử: Từ tra cứu thủ công đến giải pháp hiệu quả hơn (2026)

7. Tình huống 6: “Vậy mua của hộ kinh doanh có thiệt cho công ty không?”

Không thể kết luận đơn giản như vậy.

Giả sử Công ty A mua một lô hàng:

Phương án 1: Mua của doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu trừ

Giá chưa thuế:      100 triệu đồng

Thuế GTGT:           10 triệu đồng

Tổng thanh toán:  110 triệu đồng

Nếu đủ điều kiện, Công ty A có 10 triệu đồng thuế GTGT đầu vào để xem xét khấu trừ.

Phương án 2: Mua của hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn bán hàng

Giá thanh toán:    100 triệu đồng

Hóa đơn bán hàng không tách riêng 10 triệu đồng thuế GTGT đầu vào để Công ty A khấu trừ.

Vì vậy, khi so sánh hai nhà cung cấp, doanh nghiệp phải nhìn tổng giá mua, chính sách thuế và điều kiện giao dịch, chứ không chỉ nhìn câu:

“Có hóa đơn hay không.”

8. Tình huống 7: Hộ kinh doanh có thể “cộng thêm 10% VAT” vào giá bán không?

Đây cũng là một tình huống rất dễ gặp.

Hộ kinh doanh báo:

“Giá hàng 100 triệu, khách là công ty nên tôi cộng thêm 10% VAT nhé.”

Nếu hộ kinh doanh đang sử dụng hóa đơn bán hàng, thì không thể hiểu và thể hiện giao dịch theo cách của một hóa đơn GTGT chỉ bằng cách cộng thêm 10%.

Hộ kinh doanh phải lập hóa đơn đúng loại, đúng nội dung và thực hiện nghĩa vụ thuế theo phương pháp áp dụng.

Không được biến:

Hóa đơn bán hàng

thành:

Hóa đơn GTGT

chỉ bằng cách cộng thêm một khoản tiền gọi là “VAT”.

9. Tình huống 8: Hộ kinh doanh mua hàng vào có hóa đơn GTGT thì sao?

Giả sử hộ kinh doanh B mua nguyên vật liệu của Công ty A.

Công ty A áp dụng phương pháp khấu trừ nên xuất:

Hóa đơn GTGT

Trên hóa đơn có:

• Giá hàng hóa: 50 triệu đồng
• Thuế GTGT: 5 triệu đồng
• Tổng thanh toán: 55 triệu đồng

Sau đó hộ kinh doanh B bán hàng cho khách.

Điều này không có nghĩa hộ kinh doanh B được lấy hóa đơn GTGT đầu vào đó để trở thành đối tượng xuất hóa đơn GTGT.

Đây là hai giao dịch khác nhau.

Loại hóa đơn hộ kinh doanh nhận được khi mua hàng không quyết định loại hóa đơn hộ kinh doanh được sử dụng khi bán hàng.

10. Tình huống 9: Một bên bán là công ty, một bên bán là hộ kinh doanh

Hãy đặt hai giao dịch cạnh nhau.

Giao dịch A

Công ty X bán hàng cho Công ty Y.

Công ty X áp dụng phương pháp khấu trừ.

→ Công ty X lập hóa đơn GTGT.

Giao dịch B

Hộ kinh doanh X bán hàng cho Công ty Y.

Hộ kinh doanh X thuộc trường hợp sử dụng hóa đơn bán hàng.

→ Hộ kinh doanh X lập hóa đơn bán hàng.

Cùng một khách hàng là Công ty Y.

Nhưng hai người bán có thể sử dụng hai loại hóa đơn khác nhau.

Điều quyết định không phải là:

“Khách hàng là ai?”

mà là:

“Người bán thuộc trường hợp nào và áp dụng phương pháp tính thuế nào?”

11. Vậy hộ kinh doanh có được xuất “hóa đơn đỏ” không?

“Hóa đơn đỏ” là cách gọi quen thuộc của hóa đơn GTGT.

Nếu hộ kinh doanh thuộc trường hợp sử dụng hóa đơn bán hàng thì:

Không được xuất hóa đơn GTGT chỉ vì khách hàng yêu cầu hóa đơn đỏ.

Khi khách hàng nói:

“Chị xuất cho em hóa đơn đỏ nhé.”

Chủ hộ có thể kiểm tra lại:

“Bên em cần hóa đơn để hạch toán hay bắt buộc phải có hóa đơn GTGT để khấu trừ thuế?”

Nếu khách chỉ cần chứng từ hợp pháp cho giao dịch, hóa đơn bán hàng có thể đáp ứng yêu cầu chứng từ theo trường hợp áp dụng.

Nếu khách yêu cầu để khấu trừ thuế GTGT đầu vào, thì cần hiểu rằng hóa đơn bán hàng không tạo ra khoản thuế GTGT đầu vào tách riêng để khấu trừ như hóa đơn GTGT.

 

12. Một trường hợp đặc biệt: Công ty cũng có thể sử dụng hóa đơn bán hàng

Đừng nghĩ:

Công ty = hóa đơn GTGT.

Điều này không đúng trong mọi trường hợp.

Có những tổ chức, doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp thì sử dụng hóa đơn bán hàng.

Ví dụ dễ hình dung là hoạt động kinh doanh vàng, bạc, đá quý có quy định đặc thù về phương pháp tính thuế GTGT.

Vì vậy, nếu thấy:

“Công ty nhưng lại xuất hóa đơn bán hàng”

thì chưa thể kết luận công ty xuất sai.

Phải kiểm tra:

Công ty đang áp dụng phương pháp tính thuế nào?

và

Hóa đơn được lập cho hoạt động nào?

13. Một câu hỏi rất hay: “Hộ kinh doanh có được lựa chọn xuất hóa đơn GTGT để phục vụ khách hàng doanh nghiệp không?”

Không thể tự lựa chọn như vậy.

Hộ kinh doanh không thể nói:

“Khách này là công ty nên tôi xuất hóa đơn GTGT.”

Khách khác:

“Khách này là cá nhân nên tôi xuất hóa đơn bán hàng.”

Loại hóa đơn không phải là thứ người bán được tùy ý thay đổi theo từng khách hàng.

Phải căn cứ vào đối tượng, phương pháp tính thuế và quy định về hóa đơn áp dụng đối với người bán.

14. Tóm tắt bằng 3 tình huống

Tình huống 1:  Hộ kinh doanh → bán hàng → khách là công ty

Hộ kinh doanh thuộc trường hợp sử dụng hóa đơn bán hàng.

→ Xuất hóa đơn bán hàng.

Không xuất hóa đơn GTGT chỉ vì khách yêu cầu.

Tình huống 2: Công ty → bán hàng → khách là hộ kinh doanh

Công ty áp dụng phương pháp khấu trừ.

→ Xuất hóa đơn GTGT.

Người mua là hộ kinh doanh không làm thay đổi loại hóa đơn của người bán.

Tình huống 3: Công ty → bán hàng → khách là doanh nghiệp

Công ty áp dụng phương pháp trực tiếp.

→ Sử dụng hóa đơn bán hàng theo quy định.

Vì vậy, không thể nhớ:

“Công ty = hóa đơn GTGT.”

Mà phải nhớ:

Phương pháp khấu trừ → hóa đơn GTGT.

Phương pháp trực tiếp → hóa đơn bán hàng.

15. Nếu khách hàng yêu cầu hóa đơn GTGT, hộ kinh doanh nên trả lời thế nào?

Có thể nói rất đơn giản:

“Bên em là hộ kinh doanh và đang sử dụng hóa đơn bán hàng theo phương pháp tính thuế áp dụng. Bên em không thuộc trường hợp sử dụng hóa đơn GTGT nên không thể xuất hóa đơn GTGT cho giao dịch này. Hóa đơn bán hàng bên em xuất là loại hóa đơn phù hợp với phương pháp tính thuế của bên em.”

Cách trả lời này vừa rõ ràng, vừa tránh tình trạng chủ hộ vì sợ mất khách mà tự ý xuất sai loại hóa đơn.

16. Kết luận: Hộ kinh doanh có được xuất hóa đơn GTGT không?

Câu trả lời không nên chỉ là:

“Không vì là hộ kinh doanh.”

Mà phải hiểu đúng bản chất:

Nếu hộ kinh doanh thuộc trường hợp tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp và sử dụng hóa đơn bán hàng thì hộ kinh doanh không được tự ý xuất hóa đơn GTGT.

Việc khách hàng là:

• cá nhân;
• hộ kinh doanh;
• công ty;
• doanh nghiệp lớn;

không làm thay đổi loại hóa đơn mà hộ kinh doanh được phép sử dụng.

Ngược lại, cũng không nên hiểu:

“Công ty thì chắc chắn phải xuất hóa đơn GTGT.”

Bởi vẫn có trường hợp tổ chức, doanh nghiệp tính thuế theo phương pháp trực tiếp và sử dụng hóa đơn bán hàng theo quy định.

Vì vậy, khi gặp một giao dịch và không biết phải xuất hóa đơn gì, hãy bắt đầu bằng một câu hỏi:

“Người bán đang áp dụng phương pháp tính thuế nào?”

Sau đó mới xác định loại hóa đơn.

Nhớ ngắn gọn:

Khấu trừ → Hóa đơn GTGT

Trực tiếp → Hóa đơn bán hàng

Và:

Khách hàng yêu cầu hóa đơn GTGT ≠ người bán được quyền xuất hóa đơn GTGT.

Căn cứ pháp lý

• Nghị định 123/2020/NĐ-CP quy định về hóa đơn, chứng từ.
• Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ.
• Thông tư 32/2025/TT-BTC hướng dẫn thực hiện một số nội dung về hóa đơn, chứng từ.
• Nghị định 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng.